Ecce Homo Ludens XVIII: IBM 1975


Legendarische HMC-partijen, schaakcuriosa, openingsfeitjes en nog veel meer komen aan bod in deze wekelijkse rubriek van René Olthof.
Onze wandelende encyclopedie heeft in zijn computer een hele schatkist aan schaakmateriaal verzameld, die hij nu graag met de lezer van de HMC-website wil delen onder de naam Ecce Homo Ludens. René werkt ook bij New In Chess waardoor hij de toptoernooien op de voet volgt en op de hoogte is van de nieuwste ontwikkelingen op openingsgebied.
Zie hier de Spelende Mens, op iedere woensdag om 19.00 uur.

Eén jaartal was bepalend voor het leven van Lubomir Kavalek (9.8.1943-18.1.2021). In juni 1968 werd hij voor de tweede keer kampioen van Tsjechoslowakije en in juli won hij het IBM toernooi in Amsterdam, vóór David Bronstein. Terwijl hij met oud-wereldkampioen Vasily Smyslov in een hevige strijd gewikkeld was om de toernooizege in het Akiba Rubinstein Memorial in Polanica Zdroj vielen de Russische tanks op 21 augustus zijn geboortestad Praag binnen. Daarop besloot Kavalek te vluchten naar het Westen dankzij een schaakvisum en via München (waar zijn vader al sinds 1948 leefde) vestigde hij zich in 1970 in Washington DC en ging de voornaam Lubosh voeren. In de VS werd hij drie keer (gedeeld) eerste in het landskampioenschap en in 1976 maakte hij deel uit van het VS team dat de Olympiade van Haifa won, vóór Nederland.
Kavalek speelde veel en vaak in Nederland. Zeven keer in Wijk aan Zee, in Den Haag, Zwolle, Dieren, Eersel, Tilburg, Waddinxveen. Het 15e IBM-toernooi van 1975 was het eerste internationale toernooi dat ik bezocht en Kavalek deed mee – net als Loek Mostertman trouwens.

cover IBM 1975


Het was de eerste keer dat ik een groot aantal wereldtoppers live in actie zag. Voor mij een onvergetelijk toernooi. Ljubojevic won met 9,5 uit 15, Böhm werd (gedeeld) tweede en ik leed in een simultaan een gruwelijke nederlaag tegen de Oost-Duitser Wolfgang Uhlmann. Mijn orthodox damegambiet bleek een ongelukkige openingskeus!

Ljubomir Ljubojevic – very important person

Kavalek speelde maar liefst drie memorabele partijen.

Robert Hübner: Oude Meesters in Leiden 2020

Kavaleks stijl was zeker in de beginjaren barok en agressief. Dit maakte dat Kavalek een prachtig oeuvre heeft opgebouwd al die jaren, met een opmerkelijk groot aantal schoonheidsprijzen. Zijn Mind over Matter klassieker uit 1962, waarin hij uitgerekend Eduard Gufeld versloeg met behulp van een zwartveldige loper en een armada aan pionnen, mag in mijn In Memoriam selectie uiteraard niet ontbreken. Alle elf goed!

Behalve een ijzersterke speler (nummer 10 in 1974 en ongeveer 15 jaar tot 1980 in de top 100) was Kavalek op vele wijze actief in de schaakwereld.
Als organisator van het ‘Tournament of Stars’ in Montreal 1979.

cover Tournament of Stars 1979

Hij deed ook mee in deze dubbelrondige tienkamp, die gewonnen werd door Karpov en Tal met 12 uit 18. In de eerste turnus werd hij laatste, in de tweede eerste! Hij schreef er een ongepubliceerd toernooiboek over.
Als actief bestuurslid in de GMA, als trainer en secondant van o.a. Bobby Fischer, Jan Timman, Mark Diesen, Robert Byrne, Eugenio Torre, Yasser Seirawan, Robert Hübner en Nigel Short, die hem tijdens de WK-match van 1993 ontsloeg.
Van 1973 – 1986 was Kavalek editor-in-chief van RHM Press wat o.a. het meesterlijke Wijk aan Zee Grandmaster Chess Tournament 1975 opleverde.
Kavalek had in Praag journalistiek gestudeerd. In het afgelopen decennium was hij online actief voor The Huffington Post. Tussen 1986 en 2010 schreef hij 760 stukken voor de Washington Post, algemeen gezien als een van de beste schaakrubrieken aller tijden.
Een willekeurig voorbeeld van 6 april 1998:

Ik herinner mij ook levendig zijn magistrale verslag in Chess Life & Review van het eerste Interpolistoernooi in 1977, waarin zijn verbazing en verwondering in ieder woord en iedere regel van het papier spatte: Tilburg was het paradijs!

2 comments to Ecce Homo Ludens XVIII: IBM 1975

  • Mari

    Dank voor je mooie eerbetoon aan Kavalek. De lezer wordt ook nog eens getrakteerd op een groot aantal prachtige partijen van deze kleurrijke schaakspeler. Als ik mij niet vergis, werd zijn speelstijl vaak vergeleken met die van Tal, de tovenaar van Riga! En als dat niet zo is, dan doe ik het zelf wel!

  • Loek Mostertman

    Een prachtige necrologie voor Lubosch Kavalek! Alleen gaat René soms zo diep op alternatieve varianten in dat ik de eigenlijke partij niet meer terug kan vinden!

Leave a Reply

You can use these HTML tags

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>