Ecce Homo Ludens XXI: Il decano degli scacchistici italiani


Legendarische HMC-partijen, schaakcuriosa, openingsfeitjes en nog veel meer komen aan bod in deze wekelijkse rubriek van René Olthof.
Onze wandelende encyclopedie heeft in zijn computer een hele schatkist aan schaakmateriaal verzameld, die hij nu graag met de lezer van de HMC-website wil delen onder de naam Ecce Homo Ludens. René werkt ook bij New In Chess waardoor hij de toptoernooien op de voet volgt en op de hoogte is van de nieuwste ontwikkelingen op openingsgebied.
Zie hier de Spelende Mens, op iedere woensdag om 19.00 uur.

Op de dag dat Viktor Kortchnoi zich in Biel mat in één liet zetten door Ian Rogers (zie ECCE XX van vorige week) won ik in dezelfde toernooizaal voor het eerst van mijn leven van een echte titelhouder. Zijn naam: Enrico Paoli. Nee, niet de Amsterdamse volkszanger, bekend van De Fles, en toegegeven inmiddels 78 jaren jong, maar wel Il decano degli scacchistici italiani.

Enrico Paoli

Waarom hij zo genoemd wordt? Eerst de schaker. Na de middelbare school was hij 7 jaar actief als scheepskapitein bij Lloyd of Trieste in zijn geboortestad. Hij speelde zijn eerste toernooi in 1934 toen hij 26 jaar was! Na de oorlog moest hij Fiume (Rijeka) verlaten dat bij Joegoslavië (en tegenwoordig Kroatië) terecht kwam en belandde in Reggio Emilia, de enige club die op zijn ‘sollicitatie’ antwoordde. Leraar daar omdat hij een baan aan de economische hogeschool afsloeg uit vrees dat hij niet genoeg zou kunnen schaken…
Internationaal Meester sinds 1951. Achttien maal deelnemer aan het Italiaanse kampioenschap, 3x gewonnen (1951, 1957, 1968). Groot fan van de Olympiade. Vier keer actief als speler in 1954, 1970, 1972 en 1976.

In Nice 1974 was hij arbiter en kreeg de bijnaam Paolyglot vanwege zijn uitgebreide talenkennis. Hij was tot zijn overlijden in december 2005 ook betrokken bij de organisatie van de Olympiade in 2006 in Turijn.
Hij miste de grootmeestertitel op een halfje in Vrsac 1969 en nam op 96-jarige leeftijd nog deel aan het open toernooi in Saint Vincent.

Deze partij leverde Paoli de schoonheidsprijs op. Die werd niet uitgereikt aan Kotov, die overigens wel het toernooi won – Donner deed ook mee! Zie het volgende persbericht van Associated Press uit The Scotsman van 5 oktober 1950:
Venice, Wednesday. — Russian chess master, Alexander Kotov, beaten by Italy’s Enrico Paoli in the international championship here to-day, tried to break off the game, and hurled the pieces from the board in anger. His defeat was the surprise of the fifth day of the tournament. When he saw himself outmanoeuvred, Kotov refused to continue to play. After an uproar among the spectators, he resumed his place for a few minutes, but swept the pieces from the board.

Grote verdiensten

Wegens zijn grote verdiensten in 1996 door FIDE benoemd tot Grootmeester honoris causa. Medewerker van L’Italia Scacchistica sinds 1950 maar bovenal is hij vanaf 1958 de grote man geweest achter het Torneo di Capodanno, een van de meest traditierijke jaarlijkse toernooien van Europa met illustere namen op het palmares als Karpov, Anand, Andersson, Ribli, Kamsky en Gaprindashvili. Rafael Vaganian en Lajos Portisch wonnen zelfs 2x en laatstgenoemde zegevierde eveneens in de B-groep in de absolute topeditie 1991/92. In Reggio Emilia waren maar liefst zes levende wereldkampioenen aanwezig – als deelnemer Kasparov en Karpov en als gast Botvinnik, Smyslov, Tal en Spassky. Bobby Fischer ontbrak als enige. Toernooiwinnaar Anand was toen nog geen wereldkampioen…
Fun fact: de 54e en laatste editie in 2011/12 was een prooi voor Anish Giri!

Alsof dit allemaal niet genoeg is moet vermeld worden dat Paoli ook nog eens prominent en productief componist was van eindspelstudies. In zijn In Memoriam las ik dat hij 176 prijzen had gewonnen, maar dat moet ongeveer het getal van zijn totale oeuvre zijn. In HvdHVI (zie ECCE XII) telde ik 178 entries.

96 Studi scacchistici, Reggio Emilia 1983

De eerste werd gepubliceerd meteen na de Tweede Wereldoorlog in 1946, met de laatste was hij in 1999 als nonagenarius deelnemer aan het Olthof 40 Jubileumtoernooi. Beide studies behelzen het thema: vrijpion tegen loper. In het PGN-bestand treft u ook Paolis enige eersteprijswinnaar aan uit 1950 en de tweede prijs in het prestigieuze Joseph Jubilee Tourney 1965.

Leave a Reply

You can use these HTML tags

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>